المبحث السابع : [ الأمر عقيب الحظر أو توهّمه ] أنه اختلف القائلون بظهور صيغة الأمر فى الوجوب وضعا أو إطلاقا فيما إذا وقع عقيب الحظر أو فى مقام توهمه على أقوال ، نسب إلى ( المشهور ظهورها فى الإباحة ) و إلى ( بعض العامة ظهورها فى الوجوب ) و إلى ( بعض تبعيته لما قبل النهى إن علق الأمر بزوال علة النهى ) إلى غير ذلك . و التحقيق أنه لا مجال للتشبث بموارد الاستعمال فإنه قل مورد منها يكون خاليا عن قرينة على الوجوب أو الإباحة أو التبعية و مع فرض التجريد عنها لم يظهر بعد كون عقيب الحظر موجبا لظهورها فى غير ما تكون ظاهرة فيه ، غاية الأمر يكون موجبا لإجمالها غير ظاهرة فى واحد منها إلا بقرينة أخرى كما أشرنا . مبحث هفتم : امر عقيب حظر مبحث هفتم از مباحث صيغهء افعل دربارهء دو دسته از امرهاست . در مبحث دوّم به اين نتيجه رسيديم كه فعل امر عند الاطلاق ظهور در وجوب دارد . در مبحث چهارم از سرچشمه اين ظهور سخن گفتيم كه آيا ظهور وضعى است يا انصرافى يا اطلاقى و يا عقلى ؟ مختار آخوند در قدم اول ، ظهور وضعى بود و بر فرض تنزّل ، ظهور اطلاقى را ترجيح داد . حال كليهء كسانى كه طرفدار ظهور صيغهء افعل در وجوب شدند ، در مورد دو دسته از امور اختلاف نظر دارند : 1 . امرهايى كه عقيب حظر واقع باشند ، يعنى براى مدت زمانى از كارى منع و نهى شده بوديم و پس از انقضاء آن مدّت ، بدان كار امر شديم . چنين امرى به‌دنبال منع و حظر سابق است . مثلًا طبيب به بيمار گفته بود از فلان خوردنى يا نوشيدنى اجتناب كن و مبادا مرتكب شوى كه ضرر دارد ؛ پس از مدتى پرهيز ، مجدداً كه به پزشك مراجعه كرد و مورد معاينه واقع شد ، پزشك به او مىگويد فلان مادهء غذايى را بخور و استفاده كن ، خوردن آن مانعى ندارد . اين امرِ به اكل و شرب ، از امرهاى عقيب حظر است . يا مثلًا شارع مقدس فرموده بود : در حال احرام صيد كردن حرام است ، ولى پس از خروج از احرام و مُحِلّ شدن فرموده است : فاصطادوا ، چنين امرى هم به‌دنبال حظر است . يا اين‌كه فرموده است : در ماه‌هاى حرام قتال ممنوع است ، ولى پس از سپرى شدن أشْهُر حُرُم فرموده است : فاقتلو المشركين اين‌گونه امرها عقيب حظرند . 2 . اوامرى كه عقيب حظر توهّمى و اعتقادى باشند ؛ يعنى در واقع و عنداللَّه نهييى در كار نبوده ولى مكلّف نزد خود خيال مىكند كه منعى وارد شده و اعتقاد به اين مطلب داشت . « 1 » به‌دنبال اين توهّم

--> ( 1 ) . اعتقاد قطعى ولى به خطا ، يا اعتقاد ظنّى يا وهمى يا مجرّد شك ، فرقى ميان اينها نيست .